Bak bu gak

Geçen gecelerin birinde Ömer Aygün’le oturuyorduk, o dedi “gak” diye, “al bi’ kere bak” diye. Kadıköy’de bir kitabevinin fanzinleri saklayan rafında buldum, dedi. Ben de üstünde ya da içinde kargagillerden bir üye olan her matbu nesneye ilgi duyduğumdan, vardım aldım. Gak’lar, dışarıdan bakınca, yukarıda resimde gördüğünüz gibi. İçeride, bu yayının, “patlama sonrası bir tür radyasyon yayılımı” olduğu yazılı, hemen birinci sayının girişinde.

Yaratıcısı Franko Buskas’ın deyişiyle bir “şiir şeyi” gak. her iki gak da, temel olarak iki bölümden oluşuyor diyebiliriz. ve sanırım yine ilk bölümler için bir tür ars poetica (ya da günümüz türk şiirinde yeniden revaçta bir isimle: “manifesto” belki) diyebiliriz. İkinci bölümler ise, “Franko Buskas’ın Bozuk Şiirleri” başlığıyla, teoriden pratiğe geçiyor. Yani şiirler orada.

Her iki gak’ın arka kapağındaki -karganın düşüncelerinden okuduğumuz- güle güle metni şöyle: “çöt mendime görsektimi vuru?”

[Ne diyor bu karga diye düşünürken, başka bir şey hatırladım. Ama onu daha sonra açayım. Fatih Çekirge'nin de dediği gibi, az sonra açayım.]

Okuyan biziz, tasarlayan da biz olacağız.

Basit fikir, muhteşem sonuç: “Books by the Greats, Cover by You”. Penguin’den. Haftasonu Robinson’da (yine biraz gecikerek) gördüm, hayran kaldım. Cumhurbaşkanını halk seçecekmiş gibi sevindim. Time dergisi yılın kişisi olarak beni seçmiş gibi sevindim. (Yani You’lardan biri olarak). Elitlerin iktidarı biraz daha sallantıdaymış gibi sevindim.

Penguin Books, Dostoyevski, Oscar Wilde, Jane Austen, Virginia Woolf gibi yazarların kimi kitaplarını, tasarımını sahibine emanet etmek üzere, boş kapakla satışa sunmuş. Kitapları ve kimi örnek tasarımları şurada görebilirsiniz.

Kapanış notu olarak: Fabrika’nın (Benetton) Colors dergisiyle benzer ve Pompidou’da sergiye kadar uzanmış bir “notebook” ya da “kendi sayını kendin yap” projesi vardır. Ona da bir göz atabilirsiniz.

Başka Yerler’den > “The Bandwidth of Books”

“Tasarım ve Kültür” üzerine yazılar yayınlayan Design Observer‘da, “KIOSK (XIX) – Modes of Multiplication” gezici sergisinden hareketle, “valla bu kitap basma işini biraz abarttık dünya olarak galiba” minvalinde iyi bir yazı var. Güncel sanat yayıncılarıyla dirsek temasında, güzel tasarlanmış kitapların arasından geçerek, “okuma”nın gelecekteki tarihine dair tahminler, bugününe dair tespitler. buyrun ordan yakın.

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - -

“Başka Yerler”den bir iki şey daha:

– Serendip’te Süreyyya Evren’in yeni romanı “Viyana Nokta” için okuma notları var.

– New Yorker‘da bu hafta Zadie Smith’ten bir anlatı ve Patti Smith’ten bir şiir var.

Hala dipdiri bir itiraz metni

Kurt Vonnegut
Mezbaha No.5
Çeviren: M. Barlas Çevikus
Dost Kitabevi Yayınları

Geçtiğimiz ayın başlarında yenilerden neler var diye bakınmak için girdiğim kitapçının raflarında “Mezbaha No. 5”i görünce epeyce sevindim. Çünkü bildiğim kadarıyla ilk kez Türkçe’ye çevriliyordu ya da daha önce bir çeviri yapıldıysa bile ortalıklarda epeydir gözükmüyordu. (Bu konuda kesin bir bilgiyi paylaşamıyor oluşumun yegane nedeni, her seferinde “neden onun hafızasına güveniyorum” diye sorgulasam da, hafızısına güvendiğim bir arkadaşımın “yok, yayınlanmıştı abi” diye bastırmasına elimde somut belgeyle “yayınlanmamıştı” diye karşı çıkamamam. ‹nternetler vesaire de bu belirsizliğe ilaç olmadı.) Dost Kitabevi, yazarın bütün kitaplarını Türkçe’ye kazandırma konusunda ciddi bir yol almış durumda: “Mezbaha No. 5”e gelesiye, “Ölümden Beter Yazgılar”, “Hokus Pokus”, “Kodes Kuşu”, Kedi Beşiği”, “Maymun Evine Hoşgeldiniz”, “Mavi Sakal”, “Galapagos”, “Allah Senden Razı olsun Bay Rosewater” ve “fiampiyonların Kahvaltısı”nı yayınladılar.

Tuttolibri

Sıkı sergi kaçırmışız. Hoş Milano’daymış ama, olsun.

Lea Vergine’nin küratörlüğündeki “Tuttolibri” başlıklı sergi 2006 Aralık – 2007 Şubat tarihleri arasında Galleria Milano’da açık imiş.

Robert Rauschenberg’den Dennis Oppenheim’a, William Kentridge’den Marcel Broodthaers’e, David Byrne’den Antoni Tàpies’e tonla sanatçının “kitap işleri” varmış (yaklaşık 50 yıllık bir süreçten seçilmiş).

Kapanmış serginin haberi mi olurmuş… Olmaz tabii. İşte, en tepede Jiri Kolar’ın işi, bu linkte birkaç iş daha ve dahi, küratörün yazısıyla yetinelim. (Tersten şöyle okunabilir: Açılmış serginin haberi olmaz mı? Türkiye’den tek bir dergi konuyla ilgilenmez mi? vs.)

İşi ileri ve absürd bir noktaya taşımak isteyenler, imza kampanyası düzenleyip İstanbul Modern’den Cem İleri’ye gönderek bu sergiyi ülkemizde görmek istediklerini dile getirebilirler. Yine İstanbul Modern’in bahçesinde, Türk bayrakları da sallamak suretiyle, gösteri yapılabilir.

Can Yayınları (after Penguin)

Penguin Books, 2005 yılında 70. yılını kutlarken 70 küçük kitaptan oluşan bir set hazırladı ve satışa sundu. Kuruluşundan bu yana geçen süreçte yayıncısı olduğu yazarlardan seçilmiş kısa metinlerle göz kamaştırıcı bir bütün oluşturmuştu. Bu set parça parça Türkiye’deki kimi kitabevlerinde de bulunabiliyordu (Sanırım hala bulunabiliyor.)

Bu seti oluşturan kitapların tamamının birinci sayfasında, 70. yıl anısına, Penguin’in tarihçesi özel bir tasarımla yer alıyordu. (Bkz: yukarıda, soldaki resim)

Bu yıl 25. yılını kutlayan Can Yayınları, tıpkı Penguin Books gibi o süreçte bastığı kitaplardan 25 tanesini seçerek yeniden basmış. Bu 25. yıl özel baskılarının, hard cover ve özel tasarlanmış kapakları var.

Diyelim ki, kapakların korkunç tasarımlarını görmezden geldik. Ama arkasını çevirdiğimizde karşımıza çıkan çiğ manzara, ben sana 25 yılı dolduramazsın demedim… dedirtiyor insana.

Can Yayınları’ndan ve Erkal Yavi’den elbette bir cevap beklemiyoruz.

Kurt Vonnegut (1922 – 2007)

Dün duymamıştım, bu sabah Radikal‘de görünce içim burkuldu. Kurt Vonnegut, 84′ünde, ölmüş. (Kendi sitesine baktım: kafesin kapağını açmışlar.)

İki hafta kadar önce Dost Yayınları’nın “Mezbaha No. 5″in yeni bir çevirisini yayınladığını görünce sevinmiş, hemen almış, Time Out’un Mayıs sayısında ana kitap olarak koymakta karar kılmıştım. Şimdi yazması daha zor olacak.

Yaşamı ve yapıtıyla, kalbimizde yer etmiştir. Teşekkür ederiz.

Özge Açıkkol’la “Başka Bir Ülkede” üzerine

Time Out’un Nisan sayısında, “okur söyleşisi” mantığıyla yeni bir işe kalkıştım. Bir kitabı, yazmak yerine, oturup bir başkasıyla konuştum. Mayıs’ta da böyle devam etmeyi umuyorum ama henüz kıl kıpırdatmamış halim endişe verici. (Zeynep Üner bunu okuyorsa beni arayacaktır)

David Constantine’in ilk öykü kitabı üzerine Oda Projesi’nden Özge Açıkkol’la (30, Güncel Sanatçı) konuştuk.

B > Son kitap alışverişimde aldığım David Constantine’in “Başka Bir Ülkede”sine anında el koymuştun. Neden diğerlerini değil de onu seçtin? Constantine’i tanıyor muydun, yoksa öykü kitabı oluşuna filan mı vuruldun?

ÖA > Kapağı dikkatimi çekti, yani karanlık bir fotoğraf olduğu için üzerinde ne olduğunu anlayabilmek için daha da yaklaşıp bakınca ismini de görmüş oldum. Sonra ismi de merak uyandırdı: Başka Bir Ülkede’ki bu yer nasıl bir yer? diye. Ütopya mı? Yolculuk mu? Sonra arka kapağını okudum. Aslında bir arka kapak yazısının başarması gerektiği gibi, sözü geçen iki öyküyü (ki bir tanesi, 20 yaşlarında donarak ölmüş ve buzun içinde öldüğü günden beri tabii ki yaşlanmadan kalmış olan bir kız ve bunu öğrenen ama artık 70 yaşlarında olan sevgilisinin hikâyesi) gördükten sonra kitabı okumaya başladım. Ama kitap benim olmadığı için üzerine notlar alamadım, işaretler koyamadım, ya da cümlelerin altını çizemedim, en sevdiğim hikayeyi bile şimdi bulamıyorum, bu yüzden sorulara nasıl cevap vereceğimi düşünüyorum şimdi.

Ishiguro kapağı için parantez

“Beni Asla Bırakma” yazısının sonuna doğru bir parantez açmış ve Türkçe baskının kapağına neden (ama neden?) kendi intiharından hemen önce Yaşar Alptekin’i bekleyen bir kız figürü yerleştirildiğini sorugulamıştım delice.

Şimdi o parantezi görsel anlamda biraz genişlettim, diyelim.

Aşağıda dünyanın dört bir dilinde yapılmış “Beni Asla Bırakma” baskılarının kapaklarından küçümen bir güldesteyi bir çırpıda inceleyebilir ve “hakkaten ya” diyebilirsiniz.

Sayın YKY, o kız Kathy olamaz.

Okul yönetimi olarak kopyayı destekliyoruz

İngiltere’nin akıllı Japonu’ndan sıkı kurgulanmış bir distopya

Kazuo Ishuguro
Beni Asla Bırakma
Çeviren: Mine Haydaroğlu
YKY

Böyle kitaplar var: “Büyük” diyemezsiniz, çünkü (bir tek) tevellütü yetmez. Daha biraz zaman geçsin, gerekiyordur. Yabancı dilden “majör”ü ödünç alıyorum o zaman: Beni Asla Bırakma, neresinden bakılırsa bakılsın, yeni yüzyıl Anglosakson edebiyatının majör romanlarından biri (Şu an için %7’sini değerlendirebiliyor olmamız, kabul etsin ki, Ishiguro için büyük bir şans). Aslında Times, bizim dilimizde tam olarak “büyük” demeye gelen bir sıfatla derecelendirmiş kitabı: Daha yayınlandığı yıl, “İngilizce yazılmış en iyi 100 romandan biri” etiketini yapıştırıvermiş. Gerçek olabilir mi? Olabilir.